GEMLİK BELEDİYE TARİHÇESİ

GEMLİK BELEDİYE TARİHÇESİ

Gemlik’te belediye teşkilatı 20 Nisan 1294 (3 Mayıs 1877) tarihinde kurulmuştur. Belediyenin kuruluşundan 1914 yılına kadar geçen süreçte, ilçe nüfusunun büyük çoğunluğunu Rumlar oluşturduğu için belediye başkanı ve meclis üyeleri genellikle Rum kökenli Osmanlı vatandaşlarından seçilmiştir.

1914 yılında Osmanlı Hükümeti bu durumu değiştirmek amacıyla Umurbey ve Küçükkumla köylerini Gemlik belediye sınırları içine dahil etmiştir. Bu idari değişikliğin ardından, Umurbeyli Ömer Efendi (Çırgan) Gemlik’in ilk Müslüman belediye başkanı seçilmiştir. Kendisinden sonra ise Küçükkumlalı Nuri Paşa’nın kardeşi Galip Bey bu görevi devralmıştır.

1324 H. (1906) tarihli Hüdavendigâr Vilayeti Salnamelerine göre belediye kadrosu:

• Reis: Andriko Efendi

• Üyeler: Petraki, Sinadi, Armidiyus, Dikni ve Arkiyani Efendiler.

• Kâtip: Halil Efendi

• Tabip: Todoraki Efendi

1325 H. (1907) kayıtlarına göre kadro:

• Reis: Andriko Efendi

• Üyeler: Petraki, Sinodi, Papazoğlu İspiro, Hacıoğlu Diomidi ve Hiristo Efendiler.

• Kâtip: Halil Efendi

• Tabip: Todoraki Efendi

Not: Daha önceki yıllarda görev yapan belediye başkanlarına dair sağlıklı ve kesin kayıtlar bulunmamaktadır.

BELEDİYE BİNALARI

(Kaynak: Naci Pehlivan; Gemlik Geçmişten Günümüze)

Gemlik’in ilk belediye binası, 1878 yılında deniz kenarına inşa edilmiştir ve bu bina 1954 yılına kadar hizmet vermeye devam etmiştir. Ferruh Onur (1925), hatıralarında bu binayı şöyle tarif etmektedir:

“İskelenin sol tarafında, iki yandan merdivenle çıkılan bir belediye binası vardı. Alt katta fen memuru, sağlık memuru ve itfaiye odası bulunurdu. İtfaiye; iki adet el tulumbası ile bir motorlu tulumbadan ibaretti. Çocukluğumda çok merak ettiğim halde, herhangi bir yangında bu ekipmanların nasıl çalıştığını hiç görmedim; herhalde o dönem pek yangın çıkmıyordu. Üst katta ise başkan odası, encümen salonu ve muhasebe yer alıyordu.

Belediyenin eşeklerle çekilen iki adet çöp arabası vardı. O yıllarda şehir nüfusu yaklaşık 5.700 kişiydi. Sokaklar süpürülür, evsel atıklar bu çöpçülerle toplanırdı. Çöpçümüz Şaban, Afrika kökenli bir aileden geliyordu; hepimiz onu çok sever ve yorgun haline acırdık.

Sokaklarda satılan sütler her sabah belediye tabibi tarafından kontrol edilirdi. Tam yağlı sütler kırmızı, yarım yağlılar ise mavi etiketle mühürlenirdi. Etler de aynı şekilde muayene edilmeden satışa sunulmazdı. 1935 yılına kadar kasaplar kesimi kendi dükkânlarında yaparken, bu tarihten sonra Ilıca Deresi ağzına inşa edilen salhanede (mezbaha) kesim yapılmaya başlandı.”

Emin Bora (1925) ise 1950’li yıllardaki belediyeyi şöyle anlatır:

“1950 yılında belediye encümen üyeliği yaptım. Personel kadrosu oldukça kısıtlıydı: Belediye Başkanı Ziya Kaya, Başkâtip Faik Çam, Muhasebeci Baha Bey ve aynı zamanda nikâh memurluğu yapan Niyazi Çamlıca. Ahmet Efendi hem itfaiyeci hem zabıtaydı; Giritli Ali Efendi ise odacılık ve postacılık yapardı. Toplamda birkaç zabıta ve itfaiyecimiz vardı. O dönemde bütçe çok kısıtlıydı, memur maaşları bile güçlükle ödenirdi. Dere kenarındaki binanın çatısı aktığı için yağmurlu günlerde üst kattaki salonda toplantı yapamazdık.”

Modern Dönem ve Dönüşüm

• 1954: Bugün AVM’nin bulunduğu pazar alanına, alt katı kapalı çarşı, üst katı 5-6 odalı belediye binası olan yeni bir yapı inşa edildi.

• 1985: Şehrin büyümesiyle yetersiz kalan bu bina, Belediye Başkanı Hakkı Çakır tarafından yıktırılarak yerine yeni bir hizmet binası yapıldı.

• 2012: 1985 yapımı bina, depreme dayanıklı olmadığı gerekçesiyle Kasım ayında yıkıldı. Belediye birimleri bu tarihten itibaren Sosyal Yaşam Merkezi olarak bilinen binaya taşınarak hizmet vermeye başladı.