Bursa-Gemlik Demiryolu Projesi’nde ÇED Süreci İptal Edildi

Bursa-Gemlik Demiryolu Projesi’nde ÇED Süreci İptal Edildi: Resmi Açıklama ve Detaylar

Bursa ile Gemlik ilçelerini birbirine bağlaması planlanan ve bölgenin lojistik altyapısını güçlendirmesi beklenen dev demiryolu projesinde önemli bir gelişme yaşandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hayata geçirilmesi öngörülen proje, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinin resmen sonlandırılmasıyla durduruldu. Bu karar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından mevzuat gereği alındı. Projenin iptal nedeni ve geleceğine dair resmi açıklamalar, bakanlık kaynaklarından gelen bildirimlere dayanıyor.

Projenin Özeti ve Beklenen Faydaları

Proje, Bursa’nın Osmangazi ilçesinden Gemlik’e uzanan yaklaşık 25 kilometrelik bir demiryolu hattını kapsıyordu. Maliyeti 2 milyar 865 milyon TL olarak hesaplanan hat, yıllık 30 milyon ton yük taşıma kapasitesiyle sanayi bölgelerini limanlara bağlamayı hedefliyordu. Özellikle Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi (OSB) bağlantısı sayesinde, Bursa’daki sanayi kuruluşlarının ürünlerini Gemlik Limanı’na daha hızlı ve verimli bir şekilde ulaştırması planlanıyordu. İnşaat süresi 6 yıl olarak öngörülen proje, ormanlık alanlar ve tarım arazilerinden geçecek şekilde tasarlanmıştı. ÇED süreci, bu güzergahın çevresel etkilerini değerlendirmek üzere başlatılmıştı.

Proje, 2025 yılının Ekim ayında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından resmi olarak duyurulmuştu. Bakanlığın o dönemki açıklamasında, “Bursa ili Osmangazi, Gemlik ilçesi Ağılyeri, Harmanlar, Gölova mevkileri mevkiinde Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından yapılması planlanan Bursa Gemlik Demiryolu projesi ile ilgili olarak Bakanlığımıza sunulan ÇED Başvuru Dosyası Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin 8. maddesi doğrultusunda incelenmiş ve başvurunun ÇED Genel Formatına uygun hazırlandığı anlaşılmış olup, projeye ilişkin ÇED Süreci başlatılmıştır. Çevresel Etki Değerlendirmesi süreci tamamlanana kadar, süreç ile ilgili her türlü bilgiler ve projeye ilişkin görüş, soru ve öneriler Bursa Valiliğine (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına gönderilebilir” ifadelerine yer verilmişti. Bu açıklama, projenin başlangıç aşamasında halkın katılımını teşvik eden bir yaklaşımı yansıtıyordu.

İptal Kararı ve Resmi Gerekçe

ÇED süreci, 18 Kasım 2025 tarihinde Gemlik’te düzenlenen Halkın Bilgilendirilmesi Toplantısı ile ilerletilmişti. Ancak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan yapılan son resmi açıklamada, sürecin mevzuat gereği sonlandırıldığı belirtildi. Bakanlık yetkililerine göre, iptalin nedeni ÇED Yönetmeliği kapsamında ödenmesi gereken “özel format bedeli”nin yasal süre içinde yatırılmamasıydı. Bu bedel, sürecin devamı için zorunlu bir prosedür olup, son görüş verme tarihi olan 28 Kasım 2025’ten itibaren 1 ay içinde tamamlanması gerekiyordu.

Bakanlık açıklamasında, “Halkın Bilgilendirilmesi Toplantısı yapılmasına rağmen, yasal süre içinde gerekli ödemenin yapılmaması ÇED sürecinin sonunu getirdi” denildi. Bu karar, ÇED Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine dayandırıldı ve proje başvurusunun otomatik olarak kapatılmasına yol açtı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan ise iptal kararına ilişkin henüz resmi bir yorum yapılmadı, ancak projenin yeniden başlatılması için yeni bir başvuru süreci gerekebileceği belirtiliyor.

Tartışmalı Yönler ve Çevresel Endişeler

Proje, başından beri bazı tartışmalara konu olmuştu. Güzergahın ormanlık alanlar ve tarım arazilerinden geçmesi, çevresel etkileri artıracağı yönünde eleştirilere yol açmıştı. ÇED süreci kapsamında planlanan kamulaştırmalar da yerel halkı endişelendirmişti. Bakanlık, başlangıç duyurusunda bu endişeleri gidermek için halkın görüşlerini davet etmişti, ancak ödeme eksikliği nedeniyle süreç tamamlanamadı.

Gelecekte Ne Olacak?

Şu an için projenin yeniden başlatılıp başlatılmayacağına dair resmi bir açıklama yok. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkilileri, yeni bir ÇED başvurusu yapılması halinde sürecin sıfırdan başlayabileceğini belirtiyor. Bursa Valiliği ve ilgili kurumlar, konuyu yakından takip ediyor. Projenin iptali, bölgenin ulaşım ve lojistik hedeflerini geciktirebilir, ancak çevresel sürdürülebilirlik açısından yeni fırsatlar da doğurabilir.

Bu gelişme, Türkiye’de büyük altyapı projelerinin bürokratik süreçlerde karşılaştığı zorlukları bir kez daha gündeme getiriyor. Resmi kaynaklar, benzer projelerde yasal yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesinin önemini vurguluyor.

Bursa-Gemlik Demiryolu Projesi Hakkında 20 Soru ve Cevap

Aşağıda, Bursa ile Gemlik’i birbirine bağlaması planlanan demiryolu projesi hakkında sık sorulan 20 soru ve bunlara dayalı cevaplar yer almaktadır. Bu bilgiler, resmi kaynaklar (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) ve mevcut gelişmeler temel alınarak hazırlanmıştır. Proje şu an iptal edilmiş olsa da, genel bağlamı kapsar.

1. Projenin amacı nedir? Proje, Bursa’nın Osmangazi ilçesinden Gemlik’e uzanan bir demiryolu hattı inşa ederek, bölgenin ulaşım ve lojistik altyapısını güçlendirmeyi hedefliyordu. Özellikle sanayi ürünlerinin Gemlik Limanı’na taşınmasını kolaylaştırması bekleniyordu.
2. Projenin güzergahı nasıldır? Güzergah, Osmangazi’den Gemlik’e, Ağılyeri, Harmanlar ve Gölova mevkilerinden geçecek şekilde planlanmıştı. Yaklaşık 25 km uzunluğunda bir hat öngörülüyordu.
3. Projenin maliyeti ne kadardı? Tahmini maliyet 2 milyar 865 milyon TL olarak hesaplanmıştı.
4. Yük taşıma kapasitesi ne olacaktı? Yıllık 30 milyon ton yük taşıma kapasitesi hedeflenmişti, bu da Bursa’daki sanayi bölgelerinin verimliliğini artıracaktı.
5. İnşaat süresi ne kadar planlanmıştı? Projenin tamamlanma süresi 6 yıl olarak belirlenmişti.
6. Proje neden iptal edildi? ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) süreci, ödenmesi gereken özel format bedelinin yasal süre içinde yatırılmaması nedeniyle resmen sonlandırıldı.
7. ÇED süreci ne zaman başladı? ÇED süreci, 2025 yılının Ekim ayında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından başlatılmıştı.
8. Halkın Bilgilendirilmesi Toplantısı yapıldı mı? Evet, 18 Kasım 2025 tarihinde Gemlik’te düzenlendi, ancak ödeme eksikliği süreci durdurdu.
9. Proje çevresel olarak tartışmalı mıydı? Evet, hat ormanlık alanlar ve tarım arazilerinden geçeceği için çevresel etkiler konusunda endişeler vardı.
10. Kamulaştırma planı var mıydı? ÇED sonrası kamulaştırma işlemleri planlanıyordu, ancak süreç tamamlanmadı.
11. Demirtaş OSB ile bağlantısı neydi? Proje, Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi’ni demiryolu hattına bağlayarak sanayi lojistiğini destekleyecekti.
12. Proje hangi bakanlık tarafından yönetiliyordu? Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na bağlı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından planlanmıştı.
13. İptal kararı resmi olarak nereden geldi? Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ÇED Yönetmeliği gereği süreci kapattı.
14. Yasal süre içinde ne yapılmadı? Özel format bedeli, son görüş verme tarihinden (28 Kasım 2025) itibaren 1 ay içinde ödenmedi.
15. Proje yeniden başlayabilir mi? Evet, yeni bir ÇED başvurusu ile sıfırdan başlatılabilir, ancak henüz resmi bir açıklama yok.
16. Bölge ekonomisine etkisi ne olacaktı? Lojistik maliyetleri düşürerek Bursa’nın sanayi ve ticaretini güçlendirecekti, özellikle otomotiv ve tekstil sektörleri için.
17. ÇED sürecinde halk katılımı nasıl sağlandı? Bakanlık, görüş ve önerileri Bursa Valiliği veya bakanlığa gönderme imkanı sunmuştu.
18. Proje için alternatif güzergah tartışıldı mı? Resmi kaynaklarda belirtilmemiş olsa da, çevresel endişeler nedeniyle alternatifler gündeme gelebilirdi.
19. İptal sonrası ne gibi gelişmeler bekleniyor? Projenin geleceği belirsiz; yerel yönetimler ve bakanlık takip ediyor, ancak yeni başvuru gerekebilir.
20. Benzer projelerde sık karşılaşılan sorunlar neler? Bürokrasi, ödeme gecikmeleri ve çevresel itirazlar gibi faktörler, Türkiye’deki altyapı projelerini etkileyebiliyor.