Gemlik Zeytini: Anadolu’nun Kara İncisi – Tarihsel Derinlik, Üretim Sanatı ve Küresel Marka Değeri Üzerine Kapsamlı Bir Araştırma Raporu

Bir Coğrafyanın Kaderini Şekillendiren Meyve

Marmara Denizi’nin güney kıyılarında, Samanlı Dağları’nın denize dik inen yamaçları ile körfezin ılıman sularının kucaklaştığı noktada, binlerce yıllık bir efsane yaşamaktadır. Bu efsane, sadece bir tarım ürünü değil, aynı zamanda bir kültürün, bir ekonominin ve bir yaşam biçiminin ta kendisi olan “Gemlik Zeytini”dir. Gemlik Rehberi okuyucuları için hazırlanan bu kapsamlı rapor, Gemlik zeytinini yüzeysel bir bakış açısıyla değil; tarihsel köklerinden moleküler yapısına, geleneksel hasat ritüellerinden modern endüstriyel işleme tekniklerine, Avrupa Birliği tescilli coğrafi işaret statüsünden dünya pazarlarındaki konumuna kadar en ince detaylarıyla ele almaktadır.

Zeytin (Olea europaea), insanlık tarihinin en kadim dostlarından biridir. Ancak Gemlik çeşidi, ya da literatürdeki diğer adıyla “Trilye”, bu dostluğun en rafine, en lezzetli ve en karakterli halini temsil eder. Dünyanın en kaliteli sofralık siyah zeytini olarak kabul edilen bu çeşit, kendine has morfolojik özellikleri, yüksek yağ oranı ve etinin çekirdeğinden kolayca ayrılmasıyla (“hürriyetine düşkün” olarak tabir edilir) diğerlerinden keskin çizgilerle ayrılır. 2023 yılında Avrupa Birliği tarafından tescillenerek kalitesini uluslararası arenada kanıtlayan Gemlik zeytini, artık sadece yerel bir değer değil, küresel bir gastronomik markadır.   

Bu rapor, zeytinin tarladaki yolculuğundan sofraya gelişine kadar olan süreci, akademik bir titizlik ve araştırmacı gazetecilik derinliğiyle sunmayı amaçlamaktadır. Özellikle bölge halkının hafızasında yer eden, TRT arşivlerinde saklı kalan görsel mirasın izleri de bu çalışmanın önemli bir parçasını oluşturacaktır.

1. Tarihsel Perspektif: Bithynia’dan Günümüze Zeytinin Yolculuğu

Gemlik zeytininin tarihi, Anadolu’nun medeniyetler tarihiyle eş zamanlı ilerler. Bu topraklar, zeytinin sadece yetiştirildiği değil, kutsandığı ve ticaretinin şekillendiği yerlerdir.

1.1. Antik Çağ ve Bithynia Mirası

Arkeolojik kazılar ve antik kaynaklar, Gemlik Körfezi (Kios) ve çevresinin, antik çağda Bithynia olarak adlandırılan bölgenin en önemli zeytin üretim merkezlerinden biri olduğunu göstermektedir. M.Ö. 2000’li yıllara dayanan bulgular, zeytin tarımının bu coğrafyada ne kadar köklü olduğunu kanıtlar.   

Antik Yunan ve Roma dönemlerinde zeytinyağı, sadece besin maddesi değil, aynı zamanda aydınlatma, temizlik ve dini ritüellerin vazgeçilmez bir parçasıydı. Gemlik’in (o dönemki adıyla Kios) stratejik konumu, üretilen zeytinyağının Karadeniz kolonilerine ve Akdeniz havzasına ihraç edilmesini sağlamıştır. Özellikle Roma döneminde, zeytin ağacının kutsallığına dair yasalar, ağaçlara zarar verenlerin ağır cezalarla çarptırılmasını öngörüyordu. Bu dönemde geliştirilen aşılama teknikleri ve teraslama yöntemleri, bugünkü Gemlik zeytinciliğinin temellerini atmıştır. Trilye isminin kökenine dair çeşitli rivayetler (Rumca “barbunya balığı” veya bölgedeki üç aziz/papaz) bulunsa da, bu ismin tarihsel süreçte bölgedeki Rum nüfusun zeytin kültürü üzerindeki etkisini yansıttığı yadsınamaz bir gerçektir.

1.2. Osmanlı Dönemi: Sarayın ve Ordunun İaşesi

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Gemlik ve çevresi, başkent İstanbul’un iaşe (beslenme) sisteminin en kritik halkalarından biriydi. 16. yüzyıla ait Osmanlı tahrir defterleri ve şer’iye sicilleri incelendiğinde, bölgeden alınan vergilerin önemli bir kısmının zeytin ve zeytinyağı üzerinden tahsil edildiği görülmektedir.   

Gemlik zeytini, “nefaset” derecesi yüksek bir ürün olarak saray mutfağının vazgeçilmeziydi. Evliya Çelebi, Seyahatnamesi’nde Bursa ve çevresini anlatırken zeytinliklerin bolluğundan ve zeytinin kalitesinden övgüyle bahseder. Osmanlı donanmasının ve ordusunun uzun seferlerinde dayanıklı bir gıda maddesi olarak zeytin, stratejik bir öneme sahipti. Gemlik limanından kalkan gemiler, imparatorluğun dört bir yanına fıçılar dolusu zeytin taşırdı. Bu dönemde zeytinlikler, vakıflar aracılığıyla korunmuş ve üretim bilgisi babadan oğula aktarılarak “Gemlik Tipi” işleme geleneği kuşaklar boyu sürdürülmüştür.

1.3. Cumhuriyet Dönemi ve TRT Arşivlerindeki Görsel Bellek

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte tarımda başlatılan modernleşme hamlesi, zeytincilik sektörünü de derinden etkilemiştir. Özellikle mübadele yılları, bölgedeki demografik yapıyı değiştirse de, zeytin üretimi kesintisiz devam etmiş, Anadolu’dan gelen yeni nüfus, bu kadim ağaca sahip çıkmıştır.

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT), 1970’li ve 1980’li yıllarda hazırladığı belgesellerle bu tarımsal dönüşümü kayıt altına almıştır. “Zeytinin Hikayesi” gibi belgesel kuşakları ve haber bültenleri, Gemlik zeytininin o dönemdeki durumuna dair eşsiz birer görsel arşiv niteliğindedir. Bu videolarda genellikle şu temalar öne çıkar:

• İmece Kültürü: Tüm köy halkının, kadın, erkek, çocuk demeden zeytinliklere girdiği, şarkılar ve türküler eşliğinde hasat yaptığı sahneler, toplumsal dayanışmanın en güzel örneklerini sunar.

• Geleneksel Yöntemler: O dönemde yaygın olan ancak bugün ağaç sağlığı için terk edilen “sırıkla hasat” görüntüleri, tarım teknolojisindeki değişimi anlamak için önemli birer belgedir. Sırık seslerinin zeytinliklerde yankılandığı o günler, arşivlerde canlılığını korumaktadır.

• Kooperatifçilik: Marmarabirlik’in güçlenmeye başladığı dönemlerde, üreticilerin ürünlerini kooperatiflere teslim etme heyecanı, kantarlardaki yoğunluk ve “alın terinin karşılığını alma” beklentisi, TRT kameralarına yansıyan en çarpıcı detaylardır.

Bu arşivler, Gemlik zeytininin sadece ticari bir meta olmadığını, aynı zamanda bölge insanının hayat ritmini belirleyen, düğünlerin, bayramların ve ekonomik planların merkezinde yer alan bir sosyolojik olgu olduğunu kanıtlamaktadır.

2. Botanik ve Pomolojik Özellikler: Gemlik Zeytinini Eşsiz Kılan Nedir?

Gemlik zeytini, bilimsel adıyla Olea europaea L. ailesinin en seçkin üyelerinden biridir. Pomoloji (meyve bilimi) literatüründe “Trilye”, “Kıvırcık”, “Kaplık” veya “Kara” olarak da adlandırılan bu çeşit, morfolojik ve kimyasal özellikleriyle diğer zeytin çeşitlerinden (Ayvalık, Memecik, Domat vb.) keskin bir şekilde ayrılır.

2.1. Ağaç Morfolojisi ve Dayanıklılık

Gemlik zeytin ağacı, orta kuvvette gelişen, habitüsü (taç yapısı) toplu ve düzgün bir ağaçtır. Gövdesi, yaşlandıkça boğumlu ve estetik bir yapı kazanır, bu da onu peyzaj değeri yüksek bir ağaç yapar. Soğuğa karşı toleransı orta seviyededir; ancak Gemlik körfezinin sağladığı mikroklima, onu sert kış donlarından korur. Ağacın en belirgin özelliği, periyodisiteye (var yılı – yok yılı döngüsü) olan direnci, yani düzenli verim verme eğilimidir. İyi bakım koşullarında Gemlik zeytini her yıl ürün verebilir, bu da üretici için ekonomik istikrar demektir.

2.2. Meyve Özellikleri: İdeal Sofralık Profil

Bir zeytinin “kaliteli sofralık siyah zeytin” olarak sınıflandırılabilmesi için belirli kriterleri karşılaması gerekir. Gemlik zeytini bu kriterlerin tamamını “altın oran” seviyesinde karşılar :   

• Et/Çekirdek Oranı: Gemlik zeytininin en önemli alametifarikasıdır. Çekirdeği, meyve boyutuna oranla son derece küçüktür. Meyve eti dolgun, pürüzsüz ve homojendir.

• Doku ve Ayrılabilirlik: “Hürriyetine düşkün” tabiri tam da burada devreye girer. Meyve eti, çekirdekten yapışmadan, temiz bir şekilde ayrılır. Bu özellik, yeme kalitesini (palatabilite) zirveye taşır.

• Kabuk Yapısı: İncecik bir kabuğa sahiptir. Ağızda kabuk hissi bırakmaz, etle bütünleşmiştir. Ancak bu ince kabuk, hasat ve taşıma sırasında zeytini darbelere karşı hassas kılar; bu nedenle Gemlik zeytini nazikçe muamele görmeyi talep eder.

• Renk: Dalında olgunlaştığında derin, parlak bir siyah renge ulaşır. Doğal fermantasyon sonrası bu renk, kendine has mat ama canlı bir siyah-kahverengi tonuna (kuzguni) dönüşür.

2.3. Yağ Oranı: Hem Sofralık Hem Yağlık

Dünyadaki zeytin çeşitlerinin çoğu ya sofralık (düşük yağlı, büyük meyveli) ya da yağlık (yüksek yağlı, küçük meyveli) olarak sınıflandırılır. Gemlik zeytini ise bu sınıflandırmayı yıkan ender “kombine” çeşitlerden biridir. %28 ile %30 arasında değişen çok yüksek yağ oranına sahiptir. Bu yüksek yağ oranı, sofralık tüketimde zeytine eşsiz bir yumuşaklık, lezzet derinliği ve ağızda dağılan bir yapı kazandırır. Zeytinin kendi yağıyla korunmasını sağlar, ekstra yağ ilavesine gerek bırakmaz. Ayrıca, sofralık vasfını yitirmiş (dip zeytini veya çok küçük kalibre) ürünlerden elde edilen zeytinyağı, nefaseti ve aromasıyla gurme zeytinyağları sınıfına girer.   

3. Ekolojik İstekler ve Terroir Etkisi

Fransızların şarap için kullandığı “Terroir” (toprak, iklim ve insan faktörünün bileşimi) kavramı, Gemlik zeytini için de geçerlidir. Gemlik zeytini fidanı Türkiye’nin birçok yerine dikilmiştir (Manisa, Adana, Antalya), ancak orijinal coğrafyasındaki (Gemlik, İznik, Orhangazi) kaliteye başka hiçbir yerde ulaşılamamaktadır. Bunun bilimsel nedenleri şunlardır:

3.1. İklimin Büyüsü

Gemlik havzası, Marmara Denizi’nin ılımanlaştırıcı etkisi ile İznik Gölü’nün nem dengeleyici özelliği arasında kalmış özel bir iklim koridorudur.

• Nem Dengesi: Havadaki optimum nem oranı, zeytin meyvesinin kabuğunun incelmesini ve et dokusunun “gevrek” değil, “yumuşak ve sulu” kalmasını sağlar. Daha kurak bölgelerde (örneğin Ege’nin iç kesimleri) yetiştirilen Gemlik tipi zeytinlerin kabukları kalınlaşır ve et dokusu odunsu bir hal alır.   

• Soğuklanma İhtiyacı: Zeytin ağacı meyve verebilmek için kışın belirli bir süre soğuklanmaya (vernalizasyon) ihtiyaç duyar. Gemlik bölgesi bu ihtiyacı tam karşılarken, ağacı donduracak aşırı soğuklardan da korur.

3.2. Toprak Yapısı

Bölgenin toprakları genellikle killi-tınlı ve kireç bakımından zengindir. Kireçli topraklar, zeytin ağacının kök gelişimini teşvik eder ve meyveye karakteristik aromasını veren fenolik bileşenlerin sentezlenmesine yardımcı olur. Ağaçlar, derin kökleri sayesinde toprağın mineral zenginliğini meyveye taşır, bu da Gemlik zeytininin lezzet profilini zenginleştirir.

4. Tarımsal Üretim ve Hasat Teknolojileri

Gemlik zeytininin kalitesi, fabrikadan önce tarlada belirlenir. Yıl boyu süren emek, hasat döneminde zirveye ulaşır.

4.1. Bakım ve Sulama

Geleneksel olarak susuz tarım (kuru tarım) yapılan zeytinliklerde, son yıllarda iklim değişikliği ve kuraklık nedeniyle damla sulama sistemlerine geçiş hızlanmıştır. Yaz aylarında yapılan kontrollü sulama (“can suyu”), meyvenin buruşmasını engeller ve kalibresini (iriliğini) artırır. Budama ise ağacın iç kısımlarının güneş almasını sağlamak ve havalanmayı artırarak mantari hastalıkları (Halkalı leke vb.) önlemek için kritik öneme sahiptir.

4.2. Hasat: Sırıktan Tarağa Geçiş

Eski TRT videolarında sıkça görülen sırıkla hasat, ağacın taze sürgünlerini kırdığı ve bir sonraki yılın verimini (var yılı-yok yılı) olumsuz etkilediği için modern tarımda terk edilmiştir.

• El ile Sıyırma: En kaliteli sofralık zeytin için en ideal yöntemdir.

• Tarak ve Çırpıcılar: Günümüzde, ağaca zarar vermeyen, titreşimle çalışan el makineleri ve taraklar yaygınlaşmıştır.

• Dip Zeytini vs. Baş Zeytini: Ağaçtan kendiliğinden düşen zeytinler (dip), asitliği yüksek olduğu için sadece yağlık olarak ayrılır. Sofralık zeytin, mutlaka dalından toplanmalıdır.

4.3. Taşıma ve Depolama

Zeytin, dalından koptuğu andan itibaren fermente olmaya (kızışmaya) başlar. Bu nedenle, hasat edilen zeytinlerin hava almayan çuvallarda taşınması büyük bir hatadır. Kaliteli üretimde zeytinler, 20-25 kg’lık delikli plastik kasalara konur. Bu sayede hava sirkülasyonu sağlanır, zeytinin ezilmesi ve asitlenmesi önlenir.

5. İşleme Teknolojileri: Doğal Fermantasyonun Bilimi

Gemlik zeytininin lezzet sırrı, sadece hammaddesinde değil, işleme yöntemindeki “doğallıkta” saklıdır. Zeytin, dalından koparıldığında içerdiği “oleuropein” maddesi nedeniyle aşırı acıdır. Bu acılığın giderilmesi işlemine “tatlandırma” denir.

5.1. Gemlik Tipi Doğal Salamura Yöntemi

Bu yöntem, Gemlik zeytininin en karakteristik işleme şeklidir ve sabır gerektirir. Kimyasal hızlandırıcılar kullanılmaz.   

• Süreç: Zeytinler yıkanır, boylanır ve devasa beton havuzlara veya fiber tanklara (10-20 tonluk) alınır. Üzerine su ve deniz tuzu (kaya tuzu) eklenir. Karışımın tuz oranı zamanla ayarlanır.

• Baskı: Zeytinlerin suyun yüzeyine çıkıp hava ile temas etmesini engellemek için üzerlerine “baskı” (ağırlık) konulur. Bu, zeytinin şeklinin hafif yassılaşmasını sağlar.

• Fermantasyon: Tuzlu suyun osmotik basıncı ile zeytinin içindeki acı su dışarı çıkar, tuz içeri girer. Ortamdaki laktik asit bakterileri, zeytindeki şekerleri parçalayarak laktik asit üretir. Bu doğal asit, zeytini korur.

• Olgunlaşma Süresi: Bu süreç, hava sıcaklığına bağlı olarak 6 ila 9 ay, hatta 1 yıl sürebilir. Bu süre zarfında zeytin, acılığını atar, lezzetini bulur ve et rengi menekşe morundan kahverengiye döner.

• Sonuç: Meyvemsi aroma korunur, besin değerleri kaybolmaz.

5.2. Sele Yöntemi: Gurmelerin Tercihi

Sele zeytini, su kullanılmadan, sadece tuz ile yapılan bir işlemdir.   

• Kuru Sele: Zeytinler, katmanlar halinde kaba tuzla karıştırılarak çuvallara veya bidonlara basılır. Tuz, zeytinin suyunu hızla çeker. Acı su süzülür. Zeytinler düzenli olarak çevrilerek tuzun her yere teması sağlanır.

• Özellikleri: Bu işlem sonunda zeytin suyunu kaybettiği için yüzeyi kıvırcıklaşır (büzüşür). Aroması çok yoğundur. Su kullanılmadığı için “pişkin” bir tadı vardır. Maliyeti yüksektir çünkü 1 kg taze zeytinden yaklaşık 600-700 gram kuru sele zeytini elde edilir (fire yüksektir).

5.3. Endüstriyel Hileler: Kostik ve Oksidasyon

Piyasada ucuza satılan ve “siyah zeytin” olarak etiketlenen bazı ürünlerde, süreci hızlandırmak için Kostik (Sodyum Hidroksit – NaOH) kullanılır.

• Kostik İşlemi: Zeytin kostiğe yatırılır, acılığı 2-3 günde giderilir. Ardından havalandırma havuzlarında oksijen verilerek rengi yapay bir şekilde simsiyah yapılır (Demir Glukonat – E579 ile renk sabitlenir).

• Gemlik Zeytini ve Kostik: Gerçek Gemlik zeytini narin yapılı ve ince kabuklu olduğu için kostiğe gelmez, erir. Bu nedenle, Gemlik zeytininin doğasında kostik yoktur. Kostikli zeytinler genellikle daha kalın kabuklu, sert yapılı diğer çeşitlerden yapılır. Tüketici için “Gemlik” ibaresi, kostiksiz, doğal üretimin de bir nevi garantisidir.   

6. Kalite Sınıflandırması ve Kalibrasyon Standartları

Ticari olarak Gemlik zeytini, “kalibre” (bir kilogramdaki zeytin adedi) ile sınıflandırılır. Zeytin irileştikçe, kilograma giren adet sayısı azalır ve fiyatı artar. Bu sınıflandırma, tüketicinin ne aldığını bilmesi açısından şeffaflık sağlar.   

Aşağıdaki tablo, Marmarabirlik ve sektör standartlarına göre Gemlik zeytini kalibrelerini detaylandırmaktadır:

Not: Tüketici algısında “büyük zeytin iyidir” düşüncesi hakim olsa da, Gemlik zeytininin karakteristik lezzeti ve yağ oranı küçük kalibrelerde de (M, S) aynı nefaseti sunabilir. Hatta bazı gurmeler, küçük taneli zeytinlerin daha yağlı ve lezzetli olduğunu savunur.

7. Avrupa Birliği Coğrafi İşaret Tescili: Küresel Onay

Gemlik Zeytini, kalitesini ve kökenini yasal olarak koruma altına alan bir başarı hikayesine imza atmıştır.

• Ulusal Tescil: İlk olarak Gemlik Ticaret Borsası’nın girişimleriyle Türkiye’de Coğrafi İşaret (Menşe Adı) tescili almıştır.   

• AB Tescili: 16 Haziran 2023 tarihinde, Avrupa Birliği Komisyonu tarafından “Gemlik Zeytini” tescillenmiştir. Bu, Türkiye’nin AB nezdinde tescilli 12. coğrafi işareti olmuştur.   

Bu Tescil Ne Anlama Geliyor?

1. Koruma: “Gemlik Zeytini” ismini, sadece Gemlik, İznik ve Orhangazi ilçelerinin sınırları içinde, belirlenen kurallara göre üretim yapan firmalar kullanabilir. Başka bir bölgeden gelen zeytin, Gemlik’te işlense dahi bu coğrafi işareti (Menşe Adı olduğu için) kullanamaz.

2. Denetim: Üretim süreçleri, ağaç bakımı, hasat ve fermantasyon aşamaları bağımsız denetçiler tarafından kontrol edilir.

3. Değer: AB logosu taşıyan ürünler, Avrupa raflarında “generic” (sıradan) ürün değil, “premium” (nitelikli) ürün kategorisinde satılır, bu da üreticiye katma değer sağlar.

8. Sağlık ve Beslenme: Fonksiyonel Gıda Olarak Zeytin

Gemlik zeytini, sadece bir kahvaltılık değil, içerdiği biyoaktif bileşenlerle sağlığı destekleyen fonksiyonel bir gıdadır.

• Kalp Dostu Yağlar: İçeriğindeki yağın %70-80’i Oleik Asit (tekli doymamış yağ asidi) formundadır. Bu yağ, LDL (kötü) kolesterolü düşürürken HDL (iyi) kolesterolü korur.

• Antioksidan Gücü: Doğal fermantasyon yöntemi, zeytinin içindeki polifenollerin (özellikle hidroksitirosol ve tirosol) korunmasını sağlar. Bu maddeler, hücreleri oksidatif strese karşı korur, kanser riskini azaltır ve yaşlanma etkilerini geciktirir.

• Sindirim Sistemi: Yüksek lif içeriği ile sindirimi düzenler.

• Çocuk Beslenmesi: Tuzu azaltılmış veya suda bekletilerek tuzu alınmış Gemlik zeytini, çocuklar için yüksek enerjili ve besleyici bir kahvaltı seçeneğidir.   

9. Tüketici Rehberi: Gerçek Gemlik Zeytini Nasıl Anlaşılır ve Saklanır?

Bilinçli bir tüketici, gerçek Gemlik zeytinini sahtesinden ayırabilir. İşte dikkat edilmesi gereken kritik noktalar :   

9.1. Sahtecilik Testleri ve İpuçları

1. Renk Testi: Zeytin kömür karası ve vernikli gibi parlaksa şüphelenin. Doğal Gemlik zeytini mat siyahtır, hatta kahverengiye çalan ton geçişleri (alaca) olabilir.

2. Çekirdek Rengi: Zeytini yediğinizde çekirdeğine bakın. Çekirdek simsiyahsa, zeytin boyanmış veya ağır işlem görmüş olabilir. Doğal zeytinin çekirdeği odun renginde veya kahverengidir.

3. Leke Testi: Zeytini parmaklarınızla sıkın veya bir peçeteye bastırın. Eğer elinize veya peçeteye mor-mavi bir boya rengi çıkıyorsa o zeytin boyalıdır. Gerçek zeytin sadece yağ lekesi ve hafif kahverengi doğal bir iz bırakır.

4. Tat Testi: Ağzınızda metalik, ilaçsı bir tat bırakmamalıdır. Doğal zeytin, hafif acılığı (polifenollerden gelen) ile birlikte meyvemsi ve ferah bir tat bırakır.

9.2. Saklama Koşulları

Gemlik zeytini canlı bir gıdadır.

• Ambalaj: Teneke veya cam kavanoz tercih edilmelidir.

• Nem: Zeytin kendi yağında veya salamura suyunda saklanmalıdır. Kuru sele zeytinleri, kurumasını önlemek için üzerine ince bir tabaka zeytinyağı gezdirilerek saklanabilir.

• Sıcaklık: Güneş görmeyen, serin bir yerde saklanmalıdır. Buzdolabına konulabilir, ancak yağ donacağı için yemeden önce oda sıcaklığında bekletilmelidir.   

10. Ekonomik Yapı ve Marmarabirlik Gerçeği

Gemlik zeytini ekonomisinin omurgasını kooperatifçilik oluşturur.

• Marmarabirlik: 1954 yılında kurulan S.S. Marmara Zeytin Tarım Satış Kooperatifleri Birliği, dünyanın en büyük zeytin üretici kuruluşlarından biridir. 30 binden fazla ortağı ile bölgedeki üreticinin güvencesidir. Lisanslı depoculuk sistemleri, Ar-Ge çalışmaları (az tuzlu zeytin, zeytin ezmesi, zeytin çikolatası vb.) ve ihracat hamleleri ile sektöre yön verir.

• Özel Sektör ve İhracat: Marmarabirlik’in yanı sıra, Gemlik ve çevresinde yüzlerce özel işletme ve butik üretici faaliyet göstermektedir. Almanya başta olmak üzere Avrupa ülkeleri, Orta Doğu ve ABD, Gemlik zeytininin en büyük pazarlarıdır.

Sonuç: Geleceğe Bırakılacak Bir Miras

Gemlik Zeytini, Anadolu topraklarının insanlığa sunduğu en cömert hediyelerden biridir. Antik çağlardan bugüne uzanan hikayesi, TRT arşivlerindeki siyah-beyaz görüntülerden günümüzün modern tesislerine kadar kesintisiz bir gelişim göstermiştir. Coğrafi işaret tescili ile koruma altına alınan bu değer, sadece bir gıda maddesi değil, Gemlik’in kimliğidir.

Gemlikrehberi.com okuyucuları için hazırlanan bu raporda görüldüğü üzere, sofranıza gelen her bir siyah zeytin tanesinde, Marmara’nın rüzgarı, Samanlı Dağları’nın minerali ve binlerce çiftçinin alın teri vardır. Bu mirası korumak, sahtecilikle mücadele etmek ve gelecek nesillere “gerçek zeytin” tadını aktarmak hepimizin ortak sorumluluğudur.