Cennet Küngü (Çatal Tatlısı)

Cennet Küngü (Çatal Tatlısı)

Cennet Küngü, Gemlik ve civarının en özgün tatlılarından biridir. Yörede “çatal tatlısı” olarak da bilinir. İncecik açılan hamurun gül veya muska biçiminde sarılıp kızgın yağda kızartılması ve ardından şerbete atılmasıyla yapılır. Hamurunda kül suyu kullanmak gibi çok eski bir yöntem içerdiği için özellikle köylerde yapılan bir tatlıdır. Gemlik’in Umurbey köyünde düğün hazırlıklarının vazgeçilmezidir; kız evinde cennet küngü yapılır, bohçalara konur ve misafirlere ikram edilir. Adını lezzetinden almışçasına, şerbeti bal kıvamında, kıtır kıtır bir tatlıdır.

Malzemeler:

• Hamuru için: 2 adet yumurta, 1 su bardağı yoğurt, 1 su bardağı sıvı yağ, 1 tatlı kaşığı karbonat (veya kabartma tozu), 1 çay kaşığı tuz, aldığı kadar un (yaklaşık 4 su bardağı). (Orijinal tariflerde 1 su bardağı kül suyu da kullanılır; eğer temin edilebiliyorsa su yerine kullanılabilir.)

• Kızartmak için: Bol sıvı yağ (ayçiçek ya da fındık yağı).

• Şerbeti için: 3 su bardağı toz şeker, 3 su bardağı su, 1 yemek kaşığı limon suyu.

• Üzeri için: Dövülmüş ceviz veya toz yeşil fıstık (süsleme amaçlı).

Yapılışı:

1. Hamur Hazırlığı: Yumurtaları, yoğurdu ve sıvı yağı yoğurma kabına alın, güzelce çırpın. Üzerine karbonat ve tuzu ekleyin. Unu azar azar ekleyerek kulak memesi kıvamında bir hamur yoğurun. Hamur çok yumuşak olmayacak, şekil verilebilir sertlikte olmalıdır. (Kül suyu kullanıyorsanız, bu aşamada su yerine ılık kül suyu ekleyin; kül suyu hamura gevreklik verir.) Hamuru 15-20 dakika dinlendirin.

2. Şerbetin Hazırlığı: Tatlının şerbeti için şeker ve suyu bir tencereye alın. Orta ateşte karıştırarak kaynamaya bırakın. Kaynamaya başladıktan 5 dakika sonra limon suyunu ekleyin, 2-3 dakika daha kaynatıp ocaktan alın. Şerbeti soğuması için kenara koyun (tatlı şerbete ılık şekilde gireceği için, şerbetin soğuk ya da en azından ılık olması gerekir).

3. Hamura Şekil Verme: Dinlenen hamuru iki bezeye ayırın. İlk bezeyi unlanmış zeminde merdane ile olabildiğince ince (yufka inceliğinde) açın. Açtığınız hamurdan çay tabağı büyüklüğünde yuvarlaklar kesin (bardak ağzı kullanabilirsiniz). Her bir yuvarlak hamurun merkezine bir çizik atın (çatal gibi şekil vermek için, ortasından hafif kesik). Hamuru ikiye katlayıp uçlarını bu kesikten geçirerek kendi üzerine düğümleyin – böylece kendine has burgu şekli oluşur. (Not: Bu tarif, farklı şekillerde de yapılabiliyor; bazıları gül böreği gibi sarar, bazıları muska gibi katlar. Geleneksel olarak ortası delik “çatal” biçimi yaygındır). Tüm hamur bitene kadar aynı işlemi yapın.

4. Kızartma: Derin ve geniş bir tencerede sıvı yağı kızdırın. Hamur parçalarını, fazla unlarını silkeleyerek kızgın yağa atın. Orta ateşte, her birini altın sarısı renk alana kadar kızartın. Hızlı kızarabilecekleri için başından ayrılmayın ve gerekirse çevirin. Pişenleri kevgirle alın, fazla yağlarını süzdürün.

5. Şerbetleme: Kızaran tatlıları 2-3 dakika ilk sıcaklığı çıktıktan sonra soğumuş olan şerbete atın. Tatlılar şerbette yaklaşık 3-4 dakika kalsın, bu süre içinde çıtır yapıları biraz yumuşayıp içleri şerbetle dolacaktır. Ardından şerbetten çıkarıp servis tepsisine dizin.

6. Servis: Cennet küngü tatlılarını üzerine dövülmüş ceviz içi veya yeşil fıstık serpiştirerek servis edin. İçi kat kat kabarmış, dışı parlak ve şerbetini tam çekmiş bu tatlılar özellikle çayla birlikte nefis gider.

Püf Noktaları: Hamuru çok kalın açmamaya dikkat edin; ince açılan hamur kızarınca gevrek olur ve şerbeti daha iyi emer. Kızartma yağınız çok kızgın olursa tatlılar hemen kararır, çok soğuk olursa fazla yağ çeker – bu nedenle orta ateşte dengeli bir ısı ideal. Şerbete atarken tatlıların tamamen soğuk olmaması, ılık kıvamda olması şerbeti çekmeleri için iyidir (ama sıcakken atmayın ki hamur dağılmaz). Gelenekte kül suyu kullanımı tatlının gevrekliğini artırır; ev ortamında yoksa karbonat yeterli benzer etkiyi verir.

Yöresel Önemi: Cennet Küngü, Gemlik ve komşu ilçe Yalova (Çınarcık, Armutlu) çevresinde çok iyi bilinir. Hatta Yalova mutfak kültüründe de yeri vardır ve bazı kaynaklarda “Yalova usulü cennet künkü” olarak tariflere geçer. Bursa’da ise bu tatlı daha çok köylerde yaşatılmıştır. Umurbey Girişimci Kadınlar Derneği gibi oluşumlar sayesinde unutulmaya yüz tutmuş bu tatlı yeniden gün yüzüne çıkmıştır. Bursa Gemlik mutfağı etkinliklerinde sıkça sergilenen cennet küngü, genç kuşaklara öğretilmektedir. Düğün arefesinde kız evinde büyükler tarafından yapılıp bohçalara konması, “cennetten çıkma tatlı yiyip tatlı konuşun” anlamında güzel bir temennidir denir. MasterChef gibi televizyon programlarında tanıtılmasıyla ünü artan cennet künkü, artık Bursa merkezdeki bazı tatlıcılarda da bulunabiliyor. Ancak en makbulü, tabii ki Gemlikli ninelerin elinden çıkan, odun ateşinde ağır ağır kızartılmış olanıdır.